İLK POLİS
TEŞKİLATININ KURULUŞU (10 Nisan 1845)
1845 tarihi, Türk Emniyet Teşkilatı açısından önemli bir noktadır.
Çünkü bu tarihe kadar zabıta olarak nitelenen teşkilat; 10 Nisan
1845 (12 Rebiü’l Evvel 1261)’den itibaren polis adı altında hayata
geçmiş ve Emniyet Teşkilatının kuruluş günü olarak kabul
edilmiştir.
Yeniçerinin ortadan kaldırılmasından sonra, başkentte ve
eyaletlerde zabıta hizmetleri eskisiyle kıyaslanmayacak derecede
gelişmesine rağmen; bu hizmetler karışık ve ayrı ayrı kurumlara
bağlı olarak yürütülmekteydi. Teşkilat ve yürütme alanındaki bu
karışıklığı ortadan kaldırmak amacıyla ilk defa 10 Nisan 1845’te
İstanbul’da ilk polis teşkilatı kurulmuş, görevleri de yine aynı
tarihte yayımlanan Polis Nizamnamesinde belirtilmiş ve bu durum
yabancı elçiliklere de bir yazı ile bildirilmiştir.
Bu nizamnamede polis teşkilatının kuruluş amacı, belde güvenliğini
sağlamak olarak belirtilmiştir.
Bu çalışmalara rağmen, karışıklık devam etmiş, İstanbul’da polis
hizmeti; Yeniçeri Ağası yerine geçen Serasker, İhtisap Ağası ve
Polis adını taşıyan teşkilatlar tarafından yürütülmüştür. Taşrada
ise güvenlik hizmetleri, Sipahilerden oluşan zaptiyelerle ve
Asakir-i Mansure alaylarıyla yürütülmüştür.
POLİS
Polis terimi, kökeni Yunanca ve Latince olan bir kelimedir.
Yunanca politika, Latince politika kelimelerinden türemiştir. Eski
Yunanlılar kendi şehir devletlerine polis ismini vermişlerdir.
Polis kelimesi ıstılah! Olarak, kuruluşu bulunduğu yerde kamu
düzen ve güvenliğini koruyan, yasaların adil ve eşit bir şekilde
uygulanmasını sağlayan teşkilat, kolluk, zabıta, şehirde güvenliği
sağlamakla yükümlü kişiler anlamında kullanılmıştır. Polis
kelimesinin yerine emniyet deyiminin kullanıldığı da olur.
Polis görevi itibariyle; asayişi, amme, şahıs tasarruf emniyetini
ve mesken masuniyetini koruyan, halkın ırz can ve malını muhafaza
ve ammenin istirahatını temin eden, yardım isteyenlere, yardıma
muhtaç olan çocuk, alil ve acizlere muavenet eden, kanun ve
nizamnamelerin kendisine verdiği vazifeleri yapan silahlı icra ve
inzibat kuvvetidir.
Genel olarak polis, bir ülkenin sükûn, güvenlik ve düzenini
sağlamak ve korumakla görevlidir. Bunu yerine getirirken önceden
belirlenmiş müeyyidelere uymakla yükümlü ve hükümet tarafından
alınan ve yerine getirilmesi istenen kararların icrasını
sağlamakla görevlidir.
|